Ezin dugu konprobatu asmakizun hutsak diren ala ez, erantzun hau soilik aurki dezakegu pertsona bakoitzaren buruetan. Baina, nik uste dut, hitza ez dela asmakizuna, baizik eta sinesmena. Esaten dugunean Jainkoa, bizitza ostekoa... sortu zirela bizitzari zentzu bat emateko, ez dirudi modu onean esaten dugula, baizik eta gauza txarra dela, benetako errealitatea ez ikusteko erabiltzen ditugula, baina nork ez du behar zerbaitetan sinistea? Edo, beste era batean esanda, nork ez du ametsik aurkitzen, aurrera jarraitzeko?
Pertsona batzuk, adibidez ikasleak, bere ikasketekin aurrera joateko helduak izatean gustoko lan bat izatean amesten dute, presoak; askatasunan berreskuratzean, eta kristauak, erlijioa guztiz betetzen dutenak, Jainkoan sinesten dute aurrera joateko, edo nahi duten hurrengo bizitza eder batera ailegatzeko, horregatik, askotan, bere buruaz beste egin nahi dutenei, erlijioaren sinesmenak irakasten zaizkie, ametsak edo edukitzeko sinesmeren bat, aurrera ateratzeko eta bizitza poztasunez bizitzeko, bizi nahia aurkitzeko.
Bizitzari zentzua emateko asmatu baziren, ondo dago, bakoitzak bilatu behar ditu bere ametsak, sinesmenak edo gogoz aurrera bizitzen jarraitzeko motiboak, azken finean, bizitza bakar bat daukagu.
Topiko hutsa izan daiteke entzutea, XXI.mendean egonda, edertasuna gauza garrantzitsuenetarikoa izatea. Grezian ikus genezakeen edertasuna oso garrantzitsua zela, eskultura guztiak gizaki lirainak ziren, indartsuak etab., baina badaude ere hainbat lan, non ikus dezakegu emakume loditsuak emakume ederraren eredua egiten, adibidez Venus edo Afrodita, edertasunaren jainkosa, ez da bereziki argala, gaur egun "kurbak" deiturikoak ditu. Gaur egungo gizartean, gehienetan garrantzitsuagoa da kanpoko itxura jakituria baino, edo bakoitzaren izaera baino: lantokietan edo amodioan. Askotan entzun behar izan dugu honelako esaldia: “nik soilik barrualdea begiratzen dut" edo “las rubias son tontas” eta esaldi honi jarraitzen dioten hainbat txiste, soilik errubiloak askotan politak direlako esan nahi du tontoak direnik? Orain dela gutxi telebistan agertu zen programa bat non 2 talde antolatzen dira, bat; “itsusiak “ eta jakintsuak zirenak, bestean; “tontoak “ eta politak zirenak, nire ustez programa mota hauek, morbosoak izan arren, soilik handitzen dute gauza biak elkarrekin ezin direla joanaren gaia, edertasuna eta jakintasuna, topikoa.
Platonek adierazi digun eran, bere ustez kanpoko itxura ez du balio, aldatzen delako, hau da, ez da batere ziurra, adibide ona da Pertzepzioa; Platonek alde batera usten duela, soilik kanpoko itxura begiratzen duelako, eta hau askotan guk egin beharko genuke. Askotan kanpoko itxurari erreparatzean eta ez pertsona horren barruko izaerari, gauza pila galtzen ditugu, horregatik Platonekin ados nator: Kanpoko itxurari soilik erreparatzen duena alde batera utzi beharko genuke, gehienetan jakituna den norbaitengatik mila gauza pentsaezinak atera ditzakegu.
Pasaden astean, klasean geundela, irakasleak esan zigun Ortega y Gasseten gai batzuei buruz galdera batzuk egiteko. Gai horien artean bizitza proiektuari buruzko galderak egitea erabaki nuen. Galdera horietako bat zen "Noiz hasten gara gure bizitza proiektua egiten?". Horri eman nion erantzuna "Jaiotzengarenetik" izan zen, baina klasekide batek ez zen egon ados horrekin. Bere ustez, bizitza proiektua ezin dugu jaiotzengarenetik egin, zeren eta txikitan ez dakizu zer egiten duzun.
Noski, hori egia dela argi dago, baina galderari erantzun hori eman nionean, ez nuen esan nahi txikitatik daukazunik argi zer egingo duzun zure bizitzarekin, baina agian dakizu heldua zarenean?
Horrekin adierazi nahi nuena zen, txikitatik egiten ditugun gauzak, eragina dutela gure bizitzan. Gauza horien ondorioz, zure bizitza proiektua sortzen joango zara. Ez duzu pentsatzen egiten ari zarena zure bizitza bideratuko duenik, baina handitzen zarenean konturatzen zara. Zure egoera jaiotzen zarenetik aldatzen doa, hartzen dituzun erabakien ondorioz. Horrela, zure bizitzan zehar egin nahi duzuna joaten zara planteatzen, eta zure proiektua osatzen hasten zara.
Egia da jaiotzen zarenean ez duzula zure bizitza proiektua egiten, baina, handitzean ere, ezin duzu guztiz egin. Bideratu dezakezu gustatzen zaizunaren arabera, baina edozein momentuan, ostopo baten erruz, agian guztiz aldatu behar duzu. Adibidez, orain gehienok gaudela pentsatzen datorren urtean ikasiko dugunari buruz, norbera gauza bat ikastea dauka pentsatuta, gero leku batean edo bestean lan egiteko. Demagun, bazoazela selektibitatera, azterketa kaskarrak egiten dituzu, eta unibertsitate batera sartzeko behar zenuen nota ez duzu ateratzen, ondorioz beste batera sartu behar zara. Honekin batera, zeneukan plan guztiak aldatu behar dituzu, eta planeatutako guztia agian ez zaizu ezertarako balio.
Horregatik ezinezkoa da zure bizitza jaiotzen zarenetik planifikatuta edukitzea, baina jaiotzean hasten zara zure bizitza planifikatzen, egiten dituzun gauzekin. Pixkanaka-pixkanaka joan behar zara zure etorkizunean pentsatzen, edozein gauza momentu jakin batean, zure bizitza osoa alda dezakelako.
Aristotelesek eta Epikurok etika materialean oinarritzen ziren eta zer egin behar den galderaren aurrean ontasunekin erantzuten zuten. Aristoteles osotasunarekin, bertutearekin, adimenezko bizitzarekin... eta Epikuro plazerrarekin. bi erantzunakhelburu materialetan zuten xedea.
Kantek aldiz etika formalaren alde zegoen eta garrantzitsuena ez da zer lortu nahi den, baizik eta zer egiten den nahi duguna lortzeko. Horretarako, gure kontzientziak nahimena determinatu du. Nahimena autonomoa izan behar da, hau da, norberak bere buruari jarritako aginduak bete behar ditu eta ez kanpoko beste norbaitek inposatutakoa, nahimena ez da heteronomoa izan behar.
Beste aldetik, kontzientzia lege naturalak sortu ditu eta agindu moralak desinteresatuak izan behar dira, gure kontzientziak eginkizun moduan arautu duelako. Honekin zera adierazi nahi du kantek, zerbait nahi bada ez da egin behar bere ondorioa nahi delako baizik eta gauza hori nahi delako, egin behar da kontzientziak arautu duena, ondo dagoelako eta pertsonarentzat betebehar bat delako. Idei honi lege kategorikoa deitzen zaio. Beraz ekintzak betebeharrez egin beharko dira kontzientziak horrela arautu duelako.
Hala ere, jokabideak unibertsalak izango edo bihurtuko balirabezala praktikara eraman beharko lirateke. Horrela, gure jokabidea beste edonork gurekin nola jokatzea gustatuko litzaigun izladatu beharko da. Era berean, zerbait egin baino lehen honako galdera hau egin beharko genioke gure buruari: Gure lekuan beste edonork nola jokatu beharko luke?
Gaur egun ez da gertatzen Kantek esaten zuena, bakoitzak berea begiratzen du eta ez da bestearen lekuan jartzen. Hau gertatzen da gure gizartean garrantzitsuagoa delako gauza materialak izatea betearen onura lortzea baino, gizarte kapitalista batean gaudelako.
Platonek, hiri ideala bilatu nahi du eta horretarako, berak uste du, ezagutza gorenera heltzeko prozesu mingarri baten ostean, hori lortu duena filosofo bihurtu eta hiri ideal horren gobernari bihurtu behar dela.Gobernari horretaz dio andrazkoa edo gizona izan daitekela,sexu bereizketarik egin gabe.Baina,gure ustez,gobernaria gizon zein emakume izatea anekdota bat baino ez da.Benetan adierazi nahi dugu,ez bakarrik politikan baizik eta orokorrean gizon eta emakumeen berdintasuna behar dela.
Baina,egiatan,berdinak al gara emakumeak eta gizonak?Benetazko berdintasuna lortu dugu edo inoiz lortuko dugu gure gizartean? eta zein motatakoa?
Argi dago, fisiko aldetik ezberdintasunak ditugula, gure barneko funtzionamendu biologikoa berdina izan arren. Baina,gure sentimendua, arrazoia edo pentsatzeko erei helduta,gizon eta emakumeak ez gara berdinak, aitzitik, guztiak desberdinak gara,baina ez bereiztasun sexualagaitik,baizik eta gure planetako gizabanako bakoitza ezberdina delako;norberak bere arrazoia, pentsamendua,......baititu.Beraz,gizakiongan berdintasuna egon behar dela diogunean,ez gara berdintasun horretan zentratzen.
Gainera,gaur egun daramagun bidea ez da zuzena berdintasuna lortzeko gure gizartean.Izan ere,gure gizartea gizonek egina eta gizonentzat eginiko gizarte bat da.Emakumea,beraz,saiatzen ari da gizonezkoen gizarte horretan, gizonezkoei parekaten; baina ez da hori emakumeak burutu behar duen bidea. Gaur egun oso adibide argia dugu hori ikusteko. Gaur egun Euskal Herrian izugarrizko eztabaida dago "txoko"-ekin, emakume asko horietan sartu nahi direlako, jakinik horretako batzuk gizonezkoentzat baino ez direla. Emakumeen partetik hori izugarrizko akatsa da, hori ez baita berdintasuna lortzea eta horrek ez garamatza inora; emakume horrek, gainera, nahi badu beste txoko bat monta dezakeelako.Berdintasuna, beraz, gauza ezberdina da.Lehenik eta behin, hasi beharko ginateke gure gizartea aldatzen eta gizarte bat egiten emakume eta gizonek egina eta bientzat sortua.Hori izango litzateke berdintasunezko egoera bat zeinetan emakumea gizonaren parean egongo litzateke eta ez luke gizonak egiten duena imitatuko, orain gertatzen ari den antzera.Gaur egun emakumearen berdintasuna,gizonezkoen ekintzen imitazioen baino ez datzalako.
Hala ere,gaur daramagun bidea inperfektoa izan arren,argi dago, pausu bat dela berdintasunera heltzeko. Beraz,gaurko egoera begiratuz esan daiteke denbora asko falta zaigula gure pentsamendua hori,gizartean sustraiatua dagoena, aldatu eta berdintasunezko gizarte batean bizitzeko.
Hiponako Agustinen pentsamendua, beste guztiona bezalaxe, ezin da ulertu k.o IV. mendeko historia unea kontuan hartu gabe. Hala ere, pertsona guztiek zoriona lortzeko dugun grinaren inguruan egiten dituen gogoetengatik denen interesa piztu dezakeen idazlea izan daiteke gaur egun ere. Akaso, mentalitate horrekin hurbil zaitezke beragana.
Lerro hauei lotuta topatu ditzakezun 11 diapositibetan hurrengo ideia hauek jarraituko dituzu, eskema batzuen bidez.
1. Kristautasunak talka egin zuen erromatar inperioarekin.
2. Kristautasuna erlijio errebelatua da eta ez da sistema teoriko bat bere jatorrian.
3. Patristika garaian Eliz Gurasoen zeregina kristautasuna defendatzea eta sinesbideak finkatzea izan zen, fedea ulergarri izan zedin gentilen aurrean.
4. Hasierako mende horietan Eliza barruan fedearen dogmak direla eta, irabirak izan ziren kristau heretikoen aurka.
5. Fedea adierazteko asmotan, greziar filosofia hartu zuten ondare gisa, Platonen filosofia, eta neoplatonismoa bereziki, baita estoizismoa ere.
6. Manikeismoak irakasten zuen materialismotik esnatzeko, San Agustinek Plotinoren ekarri batzuk izan zituen gogoan.
7. Gizakiak jatorrizko bekatuaren eraginez gaitza egiteko joera du.
8. Gizakia askea da materiagabeko ongi ustelgaitza aukeratzen duenean, Jainkoa alegia.
9. Gaitza ez da Jainkoaren ondorena.
10. Fedea eta arrazoiaren elkarlana behar da egia bakarra lortzeko, zoriona emango digun egia.
11. Egia arrazoiaren barnean aurkitu dezakegu, Jainkoaren argiari esker, bera egiaren sortzailea eta maisua baita.
Aste honetan "Mona Lisaren irribarrea" filmea eman dute telebista kate batean. Oso polita izan da eta zer esan asko eman dit. Kontatzen duen istorioa arte irakasle baten kontua da. Irakasle hori (Julia Roberts)EEBBetako eskola batera ailegatzen da asmo berritzaileekin. Nesken eskola da, sasoiko goi mailako gizarte klaseko andereñoak unibertsitatean sartzen prestatzeko, itxura guztiaren arabera. Eskola horretan dena da itxura, Da Vinciren Mona Lisari gertatzen zaion bezala. Gauza bat da aurpegiak marratzen duen irriparrea eta beste gauza bat da barrutik daramaten poza. Aberatsen gizarte guztietan bezala, ez da ezer falta. Bakoitzaren zeregina gizarteak oso ondo finkatuta dauka. Baina zer gertatzen da pertsona bakoitzaren zoriontasun indibidualarekin? Non daude norberaren amets, desio edo minak? Nork eta nola egituratzen du banakoaren nortasuna? Indibidualitatea eta nortasuna alde batera utz daitezke, dagokigun zorion puska lortzeko?
Zorion indibiduala, nortasun eta asmo pertsonalak. Zorion perfektua lortzerik ba al dago ingurura begiratu gabe? Nork bere asmo eta izaerari eutsiz zoriona lortu ahal da albokoan diren menpekoak eta tamalak eraldatzen saiatu gabe?.
Agian bideo zati hauek lagungarriak izango zaizkizu galdera gehiago bilatzeko.
Tosca erromako abeslari eta aktore famatu bat da, Mario Cavaradossi bere maitalea aldiz, marrazkilari errepublikazalea da eta horregatik, gobernuaren etsaia denez kartzelatzen dute heriotz zigorraz. Toscak kartzelaren zuzendariarekin harremanetan jartzen da Cavaradossiren askatasuna lortzeko, baina hain da harengatik sentitzen duen gorrotoa non, agiria lortzean hiltzen du. Pozik agiria eskuetan duela Cavaradossiren bila doa eta gertatu den guztia kontatu ostean plan bat antolatzen dute kartzelatik alde egiteko: planeatzen dute fusilapen faltsu bat, tiroak gezurretakoak izango dira eta lehenengo tiroa entzuterakoan, Cavaradossik hilda dagoelaren plantak egin behar ditu. Zoritzarrez Cavaradossi hiltzen dute eta Toscak ezin duenez jasan eta berarengana joaten direnez kartzelako zuzendaria hil zuelako, kartzelatik behera botatzen da.
Opera hau ikusi eta gero eta sokratesen esperientzia ezagutu eta gero, beraien arteko konparaketa egingo dugu, kartzelan, legearen aurrean eta bizitzaren aurrean izandako bien jarrera komparatuko ditugu:
Mario Cavaradossik, bizitza maitatu nahi du, sentimenduak jarraitzen ditu eta bere maitatuarekin "Tosca" bizi nahi du bizitza eta horretarako legea apurtu behar badu, ez zaio importa, egingo du behar den guztia kartzelatik ateratzeko.Sokratesek adimena gainjartzen du hau da bizitza ulertu nahi du, eta errespetatuko du hartu duten erabakia,nahiz eta injustizia izan, bera ezin du beste injustizia batekin erantzun. Sokratesen jarrera intelektualista da, aldiz Cavaradossirena erromantikoa da.Toscak bere maitasunarengatik pertsona bat hilko du eta cavaradossiri ez zaio importa, bestalde, Sokrates ez du legea apurtu nahi uste duelako austen baduzu legea, hiria ere apurtuko dela.Sokrates bere irteraren ondorioetan ausnarketa egiten du :
"Gaitz bat egin didate eta ez zen zuzena izango beste gaitz batekin erantzutea"
"Arauak ez baditu inork betetzen, hiriaren ondamendia"
"hiria da sortu nauena; nire aitak eskondu,ni hezitu...etb orain niri tokatzen zait hiriagatik hiltzea"
Cavaradosiren kasuan ordea, ez du bere irteeraren ondoriotaz ausnartzen, pentzatzen duen bakarra, hiritik ateratzea eta Toscarekin bizitzas gozatzea da beste guztia ez zaio importa. Azken finean Sokrates filosofo intelektualista bat zen eta Cavaradossik aldiz, errepublikazale erromantikoa, hau da, komunenan duten bakarra beraien kartzelaren egonaldia izan zen.
SOKRATES CAVARADOSSI
EGILEAK: Miren Itsaso Saralegi eta Begoña Olaskoaga
Duela aste batzuk klasean egin genuen ariketa berri bat. Ebaluaketero egingo dugun moduan filosofo berri batekin hasten garenean, gai batzuen galdera erantzunak bilatu behar ditugu. 2.ebaluaketaren hasiera honetan San Agustin aztertzen ari gara eta zoriontasunaz, jainkoaz, gaitza egiteko askatasunaz, gaitzaren jatorriaz,... Gai hauei galdera erantzunak bilatu izan behar genituen. Ariketa honen amaieran guztion artean amankomunean jarri genituen gure galdera erantzunak eta entzundakoetatik galdera bat aukeratu."Maite duzun pertsonari gaitza egin ahal diezaiokezu?" Haukeratutako galderari erantzuna bilatu behar nuen arrazoituz.
Maite duzun pertsonak gauzak ondo egin ditzala nahi duzu, beraz min eman diezaiokezu. Hau gerta daiteke ikusten duzunean pertsona hori bide desegokitik doala eta hortik jarraitzea nahi ez duzunean. Momentu horretan gauzak debekatzen dizkiozu eta min egin ahal diozu pertsona horri. Baina ez diozu min egiten pertsona horri min egiteagatik, maite duzulako baizik, eta aholku moduan.
Maite duzun pertsona, edo pertsonak, beste era batera mindu ditzakezu ere. Norbait maite denean gauza asko jakintzat ematen dira eta horrelako momenturen batean txarto ulerturen bat eman daiteke mina. Horrelakoetan, errua onartu eta barkamena eskatzen jakin behar dugu, beste pertsona benetan maite badugu behintzat.
Taldeka egindako ariketa izan zen eta taldekide bakoitza bere ikuspuntua jartzen zuen haukeratutako gaiari buruz.
Tosca izeneko operan Sokrateren bizitzarekiko harreman estua ikusi dezakegu. Bi istorioetan legearen aurrean eduki beharreko jarreren arteko erlazioa komentatuko dugu. Kasu honetan Mario Cavaradossiren jokabide erromantikoa eta Sokrateren jokabide intelektualistak oso desberdinak dira.
Alde batetik, Cavaradossik bizitza maitatu nahi du. Ondasunak eta bizitza kentzera zigortua izatean, maitasuna soilik geratzen zaio. Bizitzarekiko maitasun honek Toscaren maitasunak ekarri du. Cavaradossiren jarrera maitakorraren eraginez sentimenduak oso garrantzitsuak dira, jarrera erromantikoa baitu.
Bestalde, Sokrateren jarrera intelektualista da, intelektualismo morala alegia. Honetan arrazoiak jokabidea menderatu egin behar du, arrazoiari jarraituz ekintza guztietan; hau da, heziketa beharrezkoa da horrela jokatu ahal izateko. Sokrate sentimenduak guztiz baztertzen ditu, soilik arrazoiarekin jokatzeko.
Bi istorioei erreparatuz, Tosca operan, Tosca Mario Cavaradossiri, hil zigorra zuena, alde egiteko aholkua ematen dio; nahiz eta Cavaradossi hil zigorra betetzen gelditzen da. Modu berean, Sokrate hiltzera kondenatu zuten. Bere lagunak alde egiteko esan zioten baina berak gaizkiari ezin ziola gaizkiarekin erantzun esan zuen, horrela bere printzipioei jarraituz. Beraz, bai Mario Cavaradossik zein Sokrate legeari ez diote huts egiten.
Horrela, nahiz eta batak jokabide erromantikoa izan eta besteak jokabide intelektuala, legea jarraitzen dute, justua ez izan arren onartuz.
Zabaldu Bildu.net | 
del.icio.us 
