Batxilerreko filosofiaren topagune

Aristotelesek eta Epikurok etika materialean oinarritzen ziren eta zer egin behar den galderaren aurrean ontasunekin erantzuten zuten. Aristoteles osotasunarekin, bertutearekin, adimenezko bizitzarekin... eta Epikuro plazerrarekin. bi erantzunakhelburu materialetan zuten xedea.

Kantek aldiz etika formalaren alde zegoen eta garrantzitsuena ez da zer lortu nahi den, baizik eta zer egiten den nahi duguna lortzeko. Horretarako, gure kontzientziak nahimena determinatu du. Nahimena autonomoa izan behar da, hau da, norberak bere buruari jarritako aginduak bete behar ditu eta ez kanpoko beste norbaitek inposatutakoa, nahimena ez da heteronomoa izan behar.

Beste aldetik, kontzientzia lege naturalak sortu ditu eta agindu moralak desinteresatuak izan behar dira, gure kontzientziak eginkizun moduan arautu duelako. Honekin zera adierazi nahi du kantek, zerbait nahi bada ez da egin behar bere ondorioa nahi delako baizik eta gauza hori nahi delako, egin behar da kontzientziak arautu duena, ondo dagoelako eta pertsonarentzat betebehar bat delako. Idei honi lege kategorikoa deitzen zaio. Beraz ekintzak betebeharrez egin beharko dira kontzientziak horrela arautu duelako.

Hala ere, jokabideak unibertsalak izango edo bihurtuko balirabezala praktikara eraman beharko lirateke. Horrela, gure jokabidea beste edonork gurekin nola jokatzea gustatuko litzaigun izladatu beharko da. Era berean, zerbait egin baino lehen honako galdera hau egin beharko genioke gure buruari: Gure lekuan beste edonork nola jokatu beharko luke?

Gaur egun ez da gertatzen Kantek esaten zuena, bakoitzak berea begiratzen du eta ez da bestearen lekuan jartzen. Hau gertatzen da gure gizartean garrantzitsuagoa delako gauza materialak izatea betearen onura lortzea baino, gizarte kapitalista batean gaudelako.

Silvia de la Fuete.