Ekaineko bigarren astean hautaprobak izango dituzue, unibertsitatera sartzeko asmoa duzuen guztiok.
Lasai % 90ak gainditu ohi du, zuk zergatik ez?. Hau izango da lehen kexka, eta horra nire gomendio.
Gainditu ahal izateko lau puntu behar duzue, besterik ez. Beraz, arlo batean ondo egiten ez baduzue beste batean hobeto egin izanak konpentsatu dezake. Ez duzu lauko puntuazioa lortu behar arlo guztietan.
Azterketa daraman folioaren inguruan dagoen guztia une batez bazter batean uztea lortzen baduzu konturatuko zara proba arruntak direla, alegia, antzeko probak egin dituzu ikasturtean zehar, eta heldu zara heldu zaren lekuraino.
Jakina, Unibertsitatera sartu ahal izateko hautaprobak egun hauetan prestatzen jarraitu behar duzu. Jarri dizudan lotura horrekin hainbat hautaproba eredutara helduko zara Euskal Herriko Unibertsitateko web guneak eskeintzen duen informazioaz baliatuta.
Itxaropena gal ez dezazun, Ken Zazpi-ren kanta eder bat entzun ezazu
Antzinako filosofo guztiek egiaren bila zihoazen, egia absolutua bilatu nahi zuten eta oztopatzen zuen guztia kritikatzen zuten. Intelektualek Ortegaren egia, sinisteak, oztopatzen zituzten eta Ortegak kritika egin zien beste intelektualei, ideien mundu faltsua sortzeagatik, sinisteak baztertzeagatik. Baina zein da intelektualaren eginkizuna gaur egun? Beharrezkoak al dira?
Logikoki, XIX. mendetik hona gauzak asko aldatu dira. Filosofoek ez dute antzinean zuten garrantzi hori, zientziak irabazi die partida, zientziaren aroan, aro teknologikoan sartuak gaude. Filosofo izatea ez da lanbide bat, zerbait gehiago izan behar dira, beraz, pentsatzeko gaitasuna dutenez politikan sartu dira, taldea zuzentzeko egokienak dira bere ideiak eta pentsamenduak erabiliz.
Intelektualak beharrezkoak diren edo ez pertsonaren araberakoa da, anarkistak adibidez aginte oro kendu nahi dute, ez dituzte intelektualak nahi. Baina anarkismoa ez da inoiz indarrean jarri, kaos-a nagusituko litzatekeelako, bakoitzak nahi zuena egingo luke ez zelako inor gure gainetik egongo. Gizakiok artaldearen moralitatea (Nietzsche) garatu dugu eta ez gara kapasak gure kabus bizitzan aurrera egiteko; besteen lepo bizi gara, agindupean. Horregatik intelektualak dira gure zuzendari izateko egokienak, politiko izateko egokienak, nahiz eta gu bere ideiekin desados egon.
Ondorioz, politikoak intelektualak direnez, beraien ideiak, hau da, legeak jarraitu behar ditugu batzutan gure onerako direla jakin ez arren. Hala ere, politiko guztiak ez dira intelektualak eta gure eginkizuna botaketetan filosofo hoberena agintean jartzea da.
Konturatzen ez bagara ere, badirudi hainbat momentutan bizimodu birtual batean bizi garela, ez benetako errealitatean. Baina, hain barneratuta dugu mundu berri hau, non aurkitzea zaila egiten zaigun. Beraz, noiz bizi dugu errealitate birtual edo faltsu hori? Gaur egun, gure gizartea, hau da, lehen munduko gizartea, mundu birtual batean murgiltzen ari da gero eta gehiago. Baina hau ez da berria, ez da gaur egun asmatutako mundua; esan daiteke Grezia garaian jadanik bazegoela. Platon-ek bere haitzuloaren metaforan mundu birtuala azaltzen du dudarik gabe, hau da, ez dugu errealitatea benetan den moduan ikusten, beste batzuek, boteretsuek, hain zuzen ere, ikustarazten digutena baizik. Hori abiapuntu moduan hartuz, orain dela urte gutxi zenbait pelikula egin dute errealitate birtuala erakutsiz, hala nola: “Matrix”, “Abre los ojos” eta “El show de Truman”. Azkenengo filma honetan, gizon bat, jaio zenetik, aipatutako Platon-en kobazulo batean bizitzera derrigortu zuten; telebistako errealizadore batek erakusten ziona baino ez zuen ezagutzen. Baina, mundu birtual hau ez da bakarrik gertatzen guk “teknologia berriak” deitzen diegun aparatu edo ekintza berriekin, hala nola, internet, errobotika, klonazioa edo inteligentzia artifizialarekin. Eguneroko gauzetan ere hauteman daiteke. Esate baterako, telebistan Palestinari buruzko berriak agertzen direnean, atentatuekin edota bonbekin erlazionatuta daude. Hori dela eta, herrialde horretan bonbardaketak aparte ez dagoela ezer pentsatzen dugu. Komunikabideek ikusleek munduari buruz duten ikuspegia kontrolatzea lortzen dute eta hau, errealitate birtuala baino ez da. Beste adibide nabarmen bat da modan dauden bideojoko birtualak. Kontsola berri bat atera dute zeinean aginte berezi batekin, modu egokian mugituz eta telebista euskarria izanik, edozein kirola praktika dezakezu. Hori ez da benetako kirola, badirudi arren, kirol birtuala baizik.
Hori guztia dela eta, mundu birtual batean murgiltzen ari gara gero eta gehiago. Ondo begiratuta, edozein gauza izan daiteke egoera birtualaren sortzailea: medikuntza, zinema, telebista, politika… Horrela izanda, pentsaera bakarreko bidean dago gizatasuna eta hori arriskutsua da etorkizunerako.
Hasi aurretik, argi izan behar dugu intelektual bat zer den. Intelektuala bere lana eta pentsamen guztiak gauzatzeko eta aurrera eramateko arrazioaren erabilera osoa egiten duen pertsona da. Beraz, bizi duen gizartearen kultur maila handia lortu duen pertsona da. Baina, zein da intelektualaren eginkizuna? Gaur egun, beharrezkoak al dira? Eta, nortzuk dira?
Argi dago bi intelektual mota dagoela: organikoak eta kritikoak. Lehenengo motakoak beti poterea duen pertsona eda taldearekin dago, ez du gizartearen arazoak konpontzeko asmorik. Intelektual kritikoak, ordea, ez daude poterearekin ados, hauek nahi dutena gizartearen arazoak konpontzea eta gizartea egoera hobera joatea lortzea da. Beraz, bere interes propioak alde batera hutsita, intelektualak gizartea aldatzea nahi du, bere egoera aldatu nahi du bizi-baldintzak eta bizi egoera hobetzeko.
Baina intelektualak ez dira beti beharrezkoak izaten, gizarte baten gehiengoa arrazoia erabiltzen badu eta kultura maila altua lortu izan badu, gero eta gutxiago beharrezkoa izango da intelektualen lana. Baina, gizarte gehienek ez dutenez lortu hain kultur maila handia, esan daiteke beharrezkoak direla intelektualak gaur egungo gizartean. Beraz, horretarako argi izan behar dugu nortzuk diren intelektualak. Gaur egun, esan daiteke, intelektualak medioetan daudela, hau da, irratiko, telebistako... tertulietan eta aurkitzen ditugu. Pertsona hauek gehienak, edozein gaiari buruz, arrazoia erabiliz, hitz egin dezakete kultura maila altuarekin eta argumentuak emanez.
Hori guztia dela eta, intelektualak arrazoia erabiltzen duen pertsona da, zeinak bere interes propioak alde batera hutsita, aurrerabidera eraman nahi duena gizartea. Beraz, gehienetan, beharrezkoak dira, gizartea askotan zapaldurik aurkitzen delako eta askatu behar delako.
Zenbat zor diogun Ilustrazioari. Garai hartan jarri ziren gaur ezagutzen ditugun gizarte modernoen zenbait zutabe. Ilustrazioaren ideologoak berrikuntza bultzatu nahi izan zuten antzineko gizarte estamentalean. Horietako bat Kant. Bere pentsamendu ildo nagusi batzuk ondoan ikusi ahal izango dituzu hamahiru power point-aurkezpen bidez. Hona ikusiko duzunaren gida:
1. Oskurantismotik argialdira hezkuntza eta askatasunaren bidez. 2. Arrazoiaren eredu berria: arrazoi burujabea eta kritikoa. 3. Idealak: askatasuna; naturaren ordena; etengabeko aurrerapena; ideia politiko berritzaileak. 4. Askatasuna arrazoiaren erabilera publikoaren bidez 5. Lege naturala, arrazoizkoa. 6. Historiaren ikuspegi finalista, historia hobera daramana. 7. Ideia politikoak, kontratu sozialean oinarrituak. 8. Kontratu soziala, boterearen legitimazio berria. 9. Hobbes eta Locke, kontraktualismoaren aintzindariak. 10.Rousseau, gizakien borrokak gainditzeko borondade orokorra 11.Zuzenbide estatua, hitzarmena betetzen duena. 12. Konstituzio errepublikarra, aldaketa juridikoen eredu. 13. Etika formala, unibertsala eta betekizun hutsez jokatu.
Gaur egun intelektualaren eginkizuna azaldu ahal izateko, lehenengo eta behin intelektuala zer den argitu beharko genuke. Egungo intelektuala ez da lehengo filosofoa edo denetarik zekien burgues edo aristokrata. Gaur egun, intelektualaren kontzeptua aldatu egin da eta hauek pertsona oso jakintsuekin eta reflexiboekin erlazionatzen ditugu. Beraz, nahasketa da da. Baina gure galdera zera hau da, beharrezkoak al dira intelektualak gaur egun? Eta zein eginkizun dute gure gizartean?
Intelektualak, historian zehar, oso garrantzitsuak izan dira kulturaren hainbat esparru garatu ahal izateko. Artean, adibidez, oso interesatuak egon dira betidanik, zein filosofian edota teologian ere antzina. Lehen intelektualak fama ona zeukaten, askotan dirudun ikasiak zirelako. Baina denborarekin ospe hori galtzen joan da. Hala ere, garrantzia izaten jarraitzen dute.
Gaur egungo intelektualaren eginkizuna, gure ustez, guztiz garrantzitsua da. Hauek haien iritzia konpartitu dezakete idazkien bidez eta horrek gure pentsakera zabaltzea dakar. Hainbat intelektual ezberdinen iritzia jakinda perspektiba anitzak izango ditugu eta horrek gure mentalidadearen irekiera ekarriko du. Azken urteotan, gure gizarteak oso pluralak bihurtzen ari dira, kulturen nahasketak ere hainbat perspektiba ezberdin ematen digu eta hori askotan gizarteak ez du onartzen. Horretarako ere balio dezake intelektual baten iritzia, pertsona jakintsu baten esaten duena askotan, ondo argudiatuta baldin badago, gugan duen eragina izugarrizkoa da. Beraz, gure ustez, beharrezkoak dira intelektualak, nahiz eta askorik ez egon edota oso ezagunak ez izan.
Bukatzeko, esan beharra dago, gero eta gutxiago direla guztiaz dakiten pertsona hauek eta gizartearen ardura dela jakintza zabalago bat sustaztea eta haien iritzia gutxi batzuk eman beharrean, errazago izatea, horrela hainbat intelektual ezagutu ahal izango genituela uste dugu.
Ortegak bizitza intelektuala kritikatu egiten du. Ortegaren aburuz, bizitza intelektuala ideiez osatuta dago eta ez du bizitza adierazten. Intelektualismoaren inguruko gogoeta franko egin da historian zehar, baita intelektualaren kontzeptuaren inguruan ere. Izan ere, nor da intelektuala? galderari pertsona baloitzak ezberdin erantzungo lioke. Beraz nortzuk dira intelektualak? zein da haien egitekoa eta beharrezkoak al dira?
Nire ustez, intelektualarena bizitza estilo bat da. Intelektualarena ez da unibertsitate karrera bat edo denbora tarte mugatu batean ikas daitekeen ikastaro bat. Intelektualak bere bizitzan zehar burutu egiten du bere ezagutza eta horrekin batera bere pentsamendua. Intelektuala, bere interesagatik eta gustuko duelako, historian zehar egon diren beste intelektualak eta egondako gizarte ezberdinak aztertuz, eta noski bere gizartea aztertuz, bere hausnarketa propioa egitera heltzen da.
Mundua eta basoaren arteko analogia egin daiteke intelektualak zer diren hobeto azaltzeko. Mundua baso baten antzekoa izan daiteke. Gizakiak baso horren barruan gaude zuhaitzez eta sasiz inguraturik. Baso horretan iluna da nagusi eta hain dago sasiz eta belarrez beteta, ezen ezinezkoa baita gugandik hurbil ez dagoena begiztatzea, eta are gutxiago basoaren kanpoaldean dagoena. Gizakiak, beraz, baso horren barruan gabiltza geure eguneroko arazo ziztrinetan murgildurik. Hau da, gure ondoan dugun zuhaitzaz baino ez gara arduratzen. Intelektualaren ardura bakarra, aldiz, ez da ondoan duen zuhaitzari soilik buru belarri erreparatzea, nahiz eta hori ere eguneroko bizitza bizi behar duen legez kexkatu egiten dion. Intelektualak, baso hertsi horretan daude sasien artean kanpora eramango dien bidea egin nahian, sasiak kenduz azkenean kanpoaldera irten arte. Behin kanpoaldean egonik barruan gaudenok ikusten ez duguna begiztatzen dute. Hala ere, intelektualak soilik lortuko du basotik doi-doi irtetzea, behin basoaren kanpoaldean ez da askoz gehiago urrunduko.
Beraz pertsona guztiak baso horren barruan murgildurik aurkitzen gara, geure eguneroko arazo eta gizarte kontuetan buru belarri eta oso gutxi dira basoaren kanpoaldera ateratzea lortzen dutenak. Horiek, intelektualak, guztiz beharrezkoak dira, izan ere munduaren eta gizarteen ikuspegi globalago bat dute, basoaren barruan buru belarri gaudenok begiztatzen ez duguna. Ikuspegi horrek ere lagundu egingo gaitu basoaren barrukoei gu ere geure bidea egiten has gaitezen, izan ere, intelektualek hasnartu egiten dute eta mundua norantz joan beharko litzateke adierazten dute.
Bukatzeko, aipatu behar da intelektualen beharrezko ezaugarriak, koherentzia eta independientzia direla. Izan ere, beharrezkoa da intelektualak koherenteak izatea esaten dutena eta egiten dutenaren artean. Gaur egun intelektual faltsu asko dago eta gauza bat esan eta beste bat egiten dute. Basoaren metaforari helduz, basoa eguneroko bizitza da eta intelektualak kanpoaldera irteteaz gain, eguneroko bizitzarekin koherentea izan behar du. Independientea ere izan behar da intelektuala, bere ondoan duen zuhaitzari hurbildu egiten zaionak ez duelako inoiz zuhaitz hori kritikatuko eta ondorioz, intelektual faltsu bihurtu egiten da. Bere buruarekin koherentea izatearen adibide argi bat, Marcelino Camachorena da. Gizon hau CC.OO-ren lider sindikala izan da eta beti koherentea izan da esan duenaren eta egin duenaren artean. Izan ere, ez du zentzurik esaterako komunista izatea eta horren alde agertzea, eta gero beste inor baino hobeto bizitzea, benetan komunista izateak inplikatzen duena kontuan hartu barik.
Ezin dugu konprobatu asmakizun hutsak diren ala ez, erantzun hau soilik aurki dezakegu pertsona bakoitzaren buruetan. Baina, nik uste dut, hitza ez dela asmakizuna, baizik eta sinesmena. Esaten dugunean Jainkoa, bizitza ostekoa... sortu zirela bizitzari zentzu bat emateko, ez dirudi modu onean esaten dugula, baizik eta gauza txarra dela, benetako errealitatea ez ikusteko erabiltzen ditugula, baina nork ez du behar zerbaitetan sinistea? Edo, beste era batean esanda, nork ez du ametsik aurkitzen, aurrera jarraitzeko?
Pertsona batzuk, adibidez ikasleak, bere ikasketekin aurrera joateko helduak izatean gustoko lan bat izatean amesten dute, presoak; askatasunan berreskuratzean, eta kristauak, erlijioa guztiz betetzen dutenak, Jainkoan sinesten dute aurrera joateko, edo nahi duten hurrengo bizitza eder batera ailegatzeko, horregatik, askotan, bere buruaz beste egin nahi dutenei, erlijioaren sinesmenak irakasten zaizkie, ametsak edo edukitzeko sinesmeren bat, aurrera ateratzeko eta bizitza poztasunez bizitzeko, bizi nahia aurkitzeko.
Bizitzari zentzua emateko asmatu baziren, ondo dago, bakoitzak bilatu behar ditu bere ametsak, sinesmenak edo gogoz aurrera bizitzen jarraitzeko motiboak, azken finean, bizitza bakar bat daukagu.
Topiko hutsa izan daiteke entzutea, XXI.mendean egonda, edertasuna gauza garrantzitsuenetarikoa izatea. Grezian ikus genezakeen edertasuna oso garrantzitsua zela, eskultura guztiak gizaki lirainak ziren, indartsuak etab., baina badaude ere hainbat lan, non ikus dezakegu emakume loditsuak emakume ederraren eredua egiten, adibidez Venus edo Afrodita, edertasunaren jainkosa, ez da bereziki argala, gaur egun "kurbak" deiturikoak ditu. Gaur egungo gizartean, gehienetan garrantzitsuagoa da kanpoko itxura jakituria baino, edo bakoitzaren izaera baino: lantokietan edo amodioan. Askotan entzun behar izan dugu honelako esaldia: “nik soilik barrualdea begiratzen dut" edo “las rubias son tontas” eta esaldi honi jarraitzen dioten hainbat txiste, soilik errubiloak askotan politak direlako esan nahi du tontoak direnik? Orain dela gutxi telebistan agertu zen programa bat non 2 talde antolatzen dira, bat; “itsusiak “ eta jakintsuak zirenak, bestean; “tontoak “ eta politak zirenak, nire ustez programa mota hauek, morbosoak izan arren, soilik handitzen dute gauza biak elkarrekin ezin direla joanaren gaia, edertasuna eta jakintasuna, topikoa.
Platonek adierazi digun eran, bere ustez kanpoko itxura ez du balio, aldatzen delako, hau da, ez da batere ziurra, adibide ona da Pertzepzioa; Platonek alde batera usten duela, soilik kanpoko itxura begiratzen duelako, eta hau askotan guk egin beharko genuke. Askotan kanpoko itxurari erreparatzean eta ez pertsona horren barruko izaerari, gauza pila galtzen ditugu, horregatik Platonekin ados nator: Kanpoko itxurari soilik erreparatzen duena alde batera utzi beharko genuke, gehienetan jakituna den norbaitengatik mila gauza pentsaezinak atera ditzakegu.
Pasaden astean, klasean geundela, irakasleak esan zigun Ortega y Gasseten gai batzuei buruz galdera batzuk egiteko. Gai horien artean bizitza proiektuari buruzko galderak egitea erabaki nuen. Galdera horietako bat zen "Noiz hasten gara gure bizitza proiektua egiten?". Horri eman nion erantzuna "Jaiotzengarenetik" izan zen, baina klasekide batek ez zen egon ados horrekin. Bere ustez, bizitza proiektua ezin dugu jaiotzengarenetik egin, zeren eta txikitan ez dakizu zer egiten duzun.
Noski, hori egia dela argi dago, baina galderari erantzun hori eman nionean, ez nuen esan nahi txikitatik daukazunik argi zer egingo duzun zure bizitzarekin, baina agian dakizu heldua zarenean?
Horrekin adierazi nahi nuena zen, txikitatik egiten ditugun gauzak, eragina dutela gure bizitzan. Gauza horien ondorioz, zure bizitza proiektua sortzen joango zara. Ez duzu pentsatzen egiten ari zarena zure bizitza bideratuko duenik, baina handitzen zarenean konturatzen zara. Zure egoera jaiotzen zarenetik aldatzen doa, hartzen dituzun erabakien ondorioz. Horrela, zure bizitzan zehar egin nahi duzuna joaten zara planteatzen, eta zure proiektua osatzen hasten zara.
Egia da jaiotzen zarenean ez duzula zure bizitza proiektua egiten, baina, handitzean ere, ezin duzu guztiz egin. Bideratu dezakezu gustatzen zaizunaren arabera, baina edozein momentuan, ostopo baten erruz, agian guztiz aldatu behar duzu. Adibidez, orain gehienok gaudela pentsatzen datorren urtean ikasiko dugunari buruz, norbera gauza bat ikastea dauka pentsatuta, gero leku batean edo bestean lan egiteko. Demagun, bazoazela selektibitatera, azterketa kaskarrak egiten dituzu, eta unibertsitate batera sartzeko behar zenuen nota ez duzu ateratzen, ondorioz beste batera sartu behar zara. Honekin batera, zeneukan plan guztiak aldatu behar dituzu, eta planeatutako guztia agian ez zaizu ezertarako balio.
Horregatik ezinezkoa da zure bizitza jaiotzen zarenetik planifikatuta edukitzea, baina jaiotzean hasten zara zure bizitza planifikatzen, egiten dituzun gauzekin. Pixkanaka-pixkanaka joan behar zara zure etorkizunean pentsatzen, edozein gauza momentu jakin batean, zure bizitza osoa alda dezakelako.
Zabaldu Bildu.net | 
del.icio.us 
