Aristotelesek eta Epikurok etika materialean oinarritzen ziren eta zer egin behar den galderaren aurrean ontasunekin erantzuten zuten. Aristoteles osotasunarekin, bertutearekin, adimenezko bizitzarekin... eta Epikuro plazerrarekin. bi erantzunakhelburu materialetan zuten xedea.
Kantek aldiz etika formalaren alde zegoen eta garrantzitsuena ez da zer lortu nahi den, baizik eta zer egiten den nahi duguna lortzeko. Horretarako, gure kontzientziak nahimena determinatu du. Nahimena autonomoa izan behar da, hau da, norberak bere buruari jarritako aginduak bete behar ditu eta ez kanpoko beste norbaitek inposatutakoa, nahimena ez da heteronomoa izan behar.
Beste aldetik, kontzientzia lege naturalak sortu ditu eta agindu moralak desinteresatuak izan behar dira, gure kontzientziak eginkizun moduan arautu duelako. Honekin zera adierazi nahi du kantek, zerbait nahi bada ez da egin behar bere ondorioa nahi delako baizik eta gauza hori nahi delako, egin behar da kontzientziak arautu duena, ondo dagoelako eta pertsonarentzat betebehar bat delako. Idei honi lege kategorikoa deitzen zaio. Beraz ekintzak betebeharrez egin beharko dira kontzientziak horrela arautu duelako.
Hala ere, jokabideak unibertsalak izango edo bihurtuko balirabezala praktikara eraman beharko lirateke. Horrela, gure jokabidea beste edonork gurekin nola jokatzea gustatuko litzaigun izladatu beharko da. Era berean, zerbait egin baino lehen honako galdera hau egin beharko genioke gure buruari: Gure lekuan beste edonork nola jokatu beharko luke?
Gaur egun ez da gertatzen Kantek esaten zuena, bakoitzak berea begiratzen du eta ez da bestearen lekuan jartzen. Hau gertatzen da gure gizartean garrantzitsuagoa delako gauza materialak izatea betearen onura lortzea baino, gizarte kapitalista batean gaudelako.
Platonek, hiri ideala bilatu nahi du eta horretarako, berak uste du, ezagutza gorenera heltzeko prozesu mingarri baten ostean, hori lortu duena filosofo bihurtu eta hiri ideal horren gobernari bihurtu behar dela.Gobernari horretaz dio andrazkoa edo gizona izan daitekela,sexu bereizketarik egin gabe.Baina,gure ustez,gobernaria gizon zein emakume izatea anekdota bat baino ez da.Benetan adierazi nahi dugu,ez bakarrik politikan baizik eta orokorrean gizon eta emakumeen berdintasuna behar dela.
Baina,egiatan,berdinak al gara emakumeak eta gizonak?Benetazko berdintasuna lortu dugu edo inoiz lortuko dugu gure gizartean? eta zein motatakoa?
Argi dago, fisiko aldetik ezberdintasunak ditugula, gure barneko funtzionamendu biologikoa berdina izan arren. Baina,gure sentimendua, arrazoia edo pentsatzeko erei helduta,gizon eta emakumeak ez gara berdinak, aitzitik, guztiak desberdinak gara,baina ez bereiztasun sexualagaitik,baizik eta gure planetako gizabanako bakoitza ezberdina delako;norberak bere arrazoia, pentsamendua,......baititu.Beraz,gizakiongan berdintasuna egon behar dela diogunean,ez gara berdintasun horretan zentratzen.
Gainera,gaur egun daramagun bidea ez da zuzena berdintasuna lortzeko gure gizartean.Izan ere,gure gizartea gizonek egina eta gizonentzat eginiko gizarte bat da.Emakumea,beraz,saiatzen ari da gizonezkoen gizarte horretan, gizonezkoei parekaten; baina ez da hori emakumeak burutu behar duen bidea. Gaur egun oso adibide argia dugu hori ikusteko. Gaur egun Euskal Herrian izugarrizko eztabaida dago "txoko"-ekin, emakume asko horietan sartu nahi direlako, jakinik horretako batzuk gizonezkoentzat baino ez direla. Emakumeen partetik hori izugarrizko akatsa da, hori ez baita berdintasuna lortzea eta horrek ez garamatza inora; emakume horrek, gainera, nahi badu beste txoko bat monta dezakeelako.Berdintasuna, beraz, gauza ezberdina da.Lehenik eta behin, hasi beharko ginateke gure gizartea aldatzen eta gizarte bat egiten emakume eta gizonek egina eta bientzat sortua.Hori izango litzateke berdintasunezko egoera bat zeinetan emakumea gizonaren parean egongo litzateke eta ez luke gizonak egiten duena imitatuko, orain gertatzen ari den antzera.Gaur egun emakumearen berdintasuna,gizonezkoen ekintzen imitazioen baino ez datzalako.
Hala ere,gaur daramagun bidea inperfektoa izan arren,argi dago, pausu bat dela berdintasunera heltzeko. Beraz,gaurko egoera begiratuz esan daiteke denbora asko falta zaigula gure pentsamendua hori,gizartean sustraiatua dagoena, aldatu eta berdintasunezko gizarte batean bizitzeko.
Hiponako Agustinen pentsamendua, beste guztiona bezalaxe, ezin da ulertu k.o IV. mendeko historia unea kontuan hartu gabe. Hala ere, pertsona guztiek zoriona lortzeko dugun grinaren inguruan egiten dituen gogoetengatik denen interesa piztu dezakeen idazlea izan daiteke gaur egun ere. Akaso, mentalitate horrekin hurbil zaitezke beragana.
Lerro hauei lotuta topatu ditzakezun 11 diapositibetan hurrengo ideia hauek jarraituko dituzu, eskema batzuen bidez.
1. Kristautasunak talka egin zuen erromatar inperioarekin.
2. Kristautasuna erlijio errebelatua da eta ez da sistema teoriko bat bere jatorrian.
3. Patristika garaian Eliz Gurasoen zeregina kristautasuna defendatzea eta sinesbideak finkatzea izan zen, fedea ulergarri izan zedin gentilen aurrean.
4. Hasierako mende horietan Eliza barruan fedearen dogmak direla eta, irabirak izan ziren kristau heretikoen aurka.
5. Fedea adierazteko asmotan, greziar filosofia hartu zuten ondare gisa, Platonen filosofia, eta neoplatonismoa bereziki, baita estoizismoa ere.
6. Manikeismoak irakasten zuen materialismotik esnatzeko, San Agustinek Plotinoren ekarri batzuk izan zituen gogoan.
7. Gizakiak jatorrizko bekatuaren eraginez gaitza egiteko joera du.
8. Gizakia askea da materiagabeko ongi ustelgaitza aukeratzen duenean, Jainkoa alegia.
9. Gaitza ez da Jainkoaren ondorena.
10. Fedea eta arrazoiaren elkarlana behar da egia bakarra lortzeko, zoriona emango digun egia.
11. Egia arrazoiaren barnean aurkitu dezakegu, Jainkoaren argiari esker, bera egiaren sortzailea eta maisua baita.
Aste honetan "Mona Lisaren irribarrea" filmea eman dute telebista kate batean. Oso polita izan da eta zer esan asko eman dit. Kontatzen duen istorioa arte irakasle baten kontua da. Irakasle hori (Julia Roberts)EEBBetako eskola batera ailegatzen da asmo berritzaileekin. Nesken eskola da, sasoiko goi mailako gizarte klaseko andereñoak unibertsitatean sartzen prestatzeko, itxura guztiaren arabera. Eskola horretan dena da itxura, Da Vinciren Mona Lisari gertatzen zaion bezala. Gauza bat da aurpegiak marratzen duen irriparrea eta beste gauza bat da barrutik daramaten poza. Aberatsen gizarte guztietan bezala, ez da ezer falta. Bakoitzaren zeregina gizarteak oso ondo finkatuta dauka. Baina zer gertatzen da pertsona bakoitzaren zoriontasun indibidualarekin? Non daude norberaren amets, desio edo minak? Nork eta nola egituratzen du banakoaren nortasuna? Indibidualitatea eta nortasuna alde batera utz daitezke, dagokigun zorion puska lortzeko?
Zorion indibiduala, nortasun eta asmo pertsonalak. Zorion perfektua lortzerik ba al dago ingurura begiratu gabe? Nork bere asmo eta izaerari eutsiz zoriona lortu ahal da albokoan diren menpekoak eta tamalak eraldatzen saiatu gabe?.
Agian bideo zati hauek lagungarriak izango zaizkizu galdera gehiago bilatzeko.
Tosca erromako abeslari eta aktore famatu bat da, Mario Cavaradossi bere maitalea aldiz, marrazkilari errepublikazalea da eta horregatik, gobernuaren etsaia denez kartzelatzen dute heriotz zigorraz. Toscak kartzelaren zuzendariarekin harremanetan jartzen da Cavaradossiren askatasuna lortzeko, baina hain da harengatik sentitzen duen gorrotoa non, agiria lortzean hiltzen du. Pozik agiria eskuetan duela Cavaradossiren bila doa eta gertatu den guztia kontatu ostean plan bat antolatzen dute kartzelatik alde egiteko: planeatzen dute fusilapen faltsu bat, tiroak gezurretakoak izango dira eta lehenengo tiroa entzuterakoan, Cavaradossik hilda dagoelaren plantak egin behar ditu. Zoritzarrez Cavaradossi hiltzen dute eta Toscak ezin duenez jasan eta berarengana joaten direnez kartzelako zuzendaria hil zuelako, kartzelatik behera botatzen da.
Opera hau ikusi eta gero eta sokratesen esperientzia ezagutu eta gero, beraien arteko konparaketa egingo dugu, kartzelan, legearen aurrean eta bizitzaren aurrean izandako bien jarrera komparatuko ditugu:
Mario Cavaradossik, bizitza maitatu nahi du, sentimenduak jarraitzen ditu eta bere maitatuarekin "Tosca" bizi nahi du bizitza eta horretarako legea apurtu behar badu, ez zaio importa, egingo du behar den guztia kartzelatik ateratzeko.Sokratesek adimena gainjartzen du hau da bizitza ulertu nahi du, eta errespetatuko du hartu duten erabakia,nahiz eta injustizia izan, bera ezin du beste injustizia batekin erantzun. Sokratesen jarrera intelektualista da, aldiz Cavaradossirena erromantikoa da.Toscak bere maitasunarengatik pertsona bat hilko du eta cavaradossiri ez zaio importa, bestalde, Sokrates ez du legea apurtu nahi uste duelako austen baduzu legea, hiria ere apurtuko dela.Sokrates bere irteraren ondorioetan ausnarketa egiten du :
"Gaitz bat egin didate eta ez zen zuzena izango beste gaitz batekin erantzutea"
"Arauak ez baditu inork betetzen, hiriaren ondamendia"
"hiria da sortu nauena; nire aitak eskondu,ni hezitu...etb orain niri tokatzen zait hiriagatik hiltzea"
Cavaradosiren kasuan ordea, ez du bere irteeraren ondoriotaz ausnartzen, pentzatzen duen bakarra, hiritik ateratzea eta Toscarekin bizitzas gozatzea da beste guztia ez zaio importa. Azken finean Sokrates filosofo intelektualista bat zen eta Cavaradossik aldiz, errepublikazale erromantikoa, hau da, komunenan duten bakarra beraien kartzelaren egonaldia izan zen.
SOKRATES CAVARADOSSI
EGILEAK: Miren Itsaso Saralegi eta Begoña Olaskoaga
Duela aste batzuk klasean egin genuen ariketa berri bat. Ebaluaketero egingo dugun moduan filosofo berri batekin hasten garenean, gai batzuen galdera erantzunak bilatu behar ditugu. 2.ebaluaketaren hasiera honetan San Agustin aztertzen ari gara eta zoriontasunaz, jainkoaz, gaitza egiteko askatasunaz, gaitzaren jatorriaz,... Gai hauei galdera erantzunak bilatu izan behar genituen. Ariketa honen amaieran guztion artean amankomunean jarri genituen gure galdera erantzunak eta entzundakoetatik galdera bat aukeratu."Maite duzun pertsonari gaitza egin ahal diezaiokezu?" Haukeratutako galderari erantzuna bilatu behar nuen arrazoituz.
Maite duzun pertsonak gauzak ondo egin ditzala nahi duzu, beraz min eman diezaiokezu. Hau gerta daiteke ikusten duzunean pertsona hori bide desegokitik doala eta hortik jarraitzea nahi ez duzunean. Momentu horretan gauzak debekatzen dizkiozu eta min egin ahal diozu pertsona horri. Baina ez diozu min egiten pertsona horri min egiteagatik, maite duzulako baizik, eta aholku moduan.
Maite duzun pertsona, edo pertsonak, beste era batera mindu ditzakezu ere. Norbait maite denean gauza asko jakintzat ematen dira eta horrelako momenturen batean txarto ulerturen bat eman daiteke mina. Horrelakoetan, errua onartu eta barkamena eskatzen jakin behar dugu, beste pertsona benetan maite badugu behintzat.
Taldeka egindako ariketa izan zen eta taldekide bakoitza bere ikuspuntua jartzen zuen haukeratutako gaiari buruz.
Tosca izeneko operan Sokrateren bizitzarekiko harreman estua ikusi dezakegu. Bi istorioetan legearen aurrean eduki beharreko jarreren arteko erlazioa komentatuko dugu. Kasu honetan Mario Cavaradossiren jokabide erromantikoa eta Sokrateren jokabide intelektualistak oso desberdinak dira.
Alde batetik, Cavaradossik bizitza maitatu nahi du. Ondasunak eta bizitza kentzera zigortua izatean, maitasuna soilik geratzen zaio. Bizitzarekiko maitasun honek Toscaren maitasunak ekarri du. Cavaradossiren jarrera maitakorraren eraginez sentimenduak oso garrantzitsuak dira, jarrera erromantikoa baitu.
Bestalde, Sokrateren jarrera intelektualista da, intelektualismo morala alegia. Honetan arrazoiak jokabidea menderatu egin behar du, arrazoiari jarraituz ekintza guztietan; hau da, heziketa beharrezkoa da horrela jokatu ahal izateko. Sokrate sentimenduak guztiz baztertzen ditu, soilik arrazoiarekin jokatzeko.
Bi istorioei erreparatuz, Tosca operan, Tosca Mario Cavaradossiri, hil zigorra zuena, alde egiteko aholkua ematen dio; nahiz eta Cavaradossi hil zigorra betetzen gelditzen da. Modu berean, Sokrate hiltzera kondenatu zuten. Bere lagunak alde egiteko esan zioten baina berak gaizkiari ezin ziola gaizkiarekin erantzun esan zuen, horrela bere printzipioei jarraituz. Beraz, bai Mario Cavaradossik zein Sokrate legeari ez diote huts egiten.
Horrela, nahiz eta batak jokabide erromantikoa izan eta besteak jokabide intelektuala, legea jarraitzen dute, justua ez izan arren onartuz.
Beitu, zenbatu, gehitu ondokoak baino mugikor txikiago bat ondokoak baino titi handiagoak ondokoak baino kotxe azkarrago bat ondokoak baino modelo berriago bat ezin esan, ezin egin ezin pentsa, ezin senti dena da hemen debekugai Aske zarete, libre � zuen kaiola erraldoietan dena eros daiteke zuen kaiola erraldoietan hala ere kexu zara zure kaiola erraldoi horretan katez alda dezakezue zuen kaiola erraldoietan Beitu, zenbatu, gehitu ondokoak baino mozkor luzeago bat atzokoa baino saio kutreago bat atzokoa baino kantu errezago bat ondokoak baino gerri argalagoa ezin esan, ezin egin ezin pentsa, ezin senti dena da hemen debekugai Aske zarete, libre � zuen kaiola erraldoietan? Beitu, zenbatu, gehitu... Mundua obratan dago baina guk ez dugu ezer apurtu eta euria ari du, baina guk ez dakigu nork eta haizea haserre dago, baina ez dakigu norekin eta itsasoa? itsasoa ere haserre dago eta izen pare bat okurritzen zaizkit baina isildu egingo naiz demokraziaren izenean Aske zarete, libre �..
Nafarroko Lekunberri herriko Hardcore taldea da Berri Txarrak. Euskeraz kantatutako musika talde ezagunenetakoa. Espainia ezagunak dira jada, eta Europako zenbait hiritatik ere kontzertuak eman dituzte.
Kanta hau beraien laugarren CDan haurki dezakegu, Libre, 2003. urtean argitaratua. Abestia hemen ipintea bururatu zait oso mezu garrantzitsua duela uste dudalako.
Inoiz ez gara daukagunarekin konforme, beti gehiago eta gehiago nahi dugu. Daukaguna baino zehozer hobea egongo da beti, eta horrek amorra gaitzake. Horretan oinarritzen da kontsumoa, ikusten duguna lortzeko nahian. Kolokialki "culo veo culo quiero" esaten dena...
Estatuari buruzko komentario batzuk ere egiten du, azkenengo bertsoetan. Badirudi demokrazia honetan askatasun handiak ditugula, aske eta libre garela, baina hori ez da guztiz egia, debekuak nonahi daudelako. Adierazpen askatasuna daukagu, baina askotan ez da errespetatzen. "El Jueves"-en kasua oso adibide hona da.
Abestiaren esaldi nabarmenena, "Aske zarete, libre; Zuen kaiola erraldoietan" nahiko argi usten du guzti hori: libreak gara mugitzeko, gozatzeko, erosteko... baina hamaika gauza daude sekula egin ezingo ditugunak.
Nire ikuspuntua da hori. Zehozer komentatu nahi baduzu, aurrera.
Jainkoari buruz hitz egiterakoan, guztioi gauza asko pasatzen zaizkugu burutik haien artean ezberdinak izanik. Lehenengoz eta behin denok egiten dugun galderetako bat ea Jainko existitzen delakoa da eta horretatik abiatuta beste guztiak. Jainkoaren existentzia dela eta jende askok honetan sinisten du baina beste askok ez. Hori orokorrean bizi izandako giroa eta familiak duen siniskeraren araberakoa da. Jainkoa izaki perfektuaren iruditzat hartzen dute askok eta egiten duena zuzena dela pentsatsen dutelako sinisten dute harengan eta berak esaten duena egiten dute.
Baina ondo egiten dute Jainko horrek "esaten duena" egiten? Askok esango lukete baietz, haien ustez hori eginez hil eta gero berarekin igoko direla eta horrela sentitzen dute ondo jokatzen ari direla.
Lehen egunean tosca-ren bideo bat ikusi genuen klasean, bideoa ikusi ostean Jon-ek galdera batzuk egiteko esan zigun pelikularen ausnarketa txiki bat egiteko.Baina galderak egin baino lehen Sokrate eta Mario Cavaradosi comparatu genituen.
Obraren laburpena
Mario Cavaradosi hil zorian zegoen eta bera eskapatu nahi zuen zeren eta ez du nahi errenuntziatu maite duen guztiari,hau da ez du nahi Tosca-ri errenuntzioa egin.Tosca Marioren maitalea zen eta honek Mario kartzelan zegoen bitartean, hainbat gauza egin zituen Marioren askatasuna lortzeko, honek lortzen du eta Mariorengana joaten da berria ematera. Tosca esaten dio Mariori biak elkar hurrun joango direla, baina horretarako itzura egin behar du hiltzen dela fusilatzera joaten direnean kartzelakoek.Paktu hori egin zuten baina kartzelakoek fusilatzera joaten direnean, disparo batek ematen dio eta Mario hiltzen da, Toska hasieran ez da konturatzen hilda dagoenik baina azkenean konturatzen da eta pena handia hartzen du.Kartzelakoek konturatzen dira Toska-k hil zuela Marioren askatasuna lortzeko eta berarengana joaten dira fusilatu nahian baina, honek konturatzean San Angelo gaztelutik bere burua botatzen du eta hiltzen da.
MARIO ETA SOKRATESEN KOMPARAKETA:
Sokrates kartzelan zegoenean hil zorian zegoen baina honek, legeak hautsi baino lehen nahiago zuen hil, hau da, Sokrates-ek prest zegoen dena albo batera uzten legeak hautsi baino lehen. Marok ordean ez zuen hil nahi ezta bere maitaleari errenuntziorik egin nahi, hau da ez zuen Toscari errenuntzio egin nahi, prest zegoen edozer egiteko maitasunari errenuntzioa egin baino lehen.
Hurrengo galderak ausnartzekoak dira:
1) Bizitza aurrean zein da Cavaradossi duen jarrera?
Cavaradossi-k duen jarrera bizitza aurrean positiboa da, hau da, bera esaten du bizitza maitatzen duela eta maitatu nahi duela , baita esaten du ez duela inoiz hainbeste bizitza maitatu.Honekin komparazioa egiten Sokratesek ez zuen bizitza maitatu nahi baizik eta ulertu nahi zuen bizitza.
2) Eszena horretan Tosca se rola betetzen du?
Toska betetzen duen rola obra honetan oso indartsua da, hau da, bere maitalea Mario kartzelatik atera nahi du eta horretarako bere gorputza saldu zuen eta hil zuen baita bere eskuekin.Beraz, esan dezakegu beraren jarrera positiboa zela eta baita esan dezakegu maitasunaren papela betetzen duela zeren eta maitasunagaitik hiltzen du. Sokratesen kasuan berriz beraren lagunak betetzen dute rol bat, hau da, bere lagunak esan zioten Sokrateseri ihes egiteko kartzelatik, zaldi bat lortu ziotela baina Sokratesek ezetz esaten zuen.Kasu honetan Sokratesen lagunak bete zuten rola aipagarria da zeren eta laguntza ematen diote honi ihes egiteko, hau da laguntasunaren rola betetzen zuten.
3)Ze jarrera du legearen aurrean eta agintearen aurrean Cavaradossi?
Cavaradossi legea hausteko prest zegoen askatasuna lortzearren eta bere maitalearekin egon arren eta agintea ez zuen errespetatu nahi.Sokrates ordean legea errespetatu behar zela zihoen eta berdin zitzaion hil zorian egon edo kartzelan egon, baina ez zituen legeak hautsi nahi zeren esaten zuen legeak ez zirela apurtu behar sistema apurtuko zelako eta baita esaten zuen ezin zela injustizia bat beste batekin erantzun eta azkenik baita Sokrates pentzatzen zuen legeak sortu gaituela eta zerbait sor diegula legeei eta horregaitik ez zituen hautsi nahi.
Zabaldu Bildu.net | 
del.icio.us 
