Jesukristok sortutako erlijioak bereizketa nabarmena egiten du ongia eta gaizkiaren artean eta ongiaren bidea erakusten du, sinesbide finko eta aldagaitz baten burutzapenaren bidez lortu dezakeguna. Baina nola helarazi dezake kristautasuna bezalako erlijio batek mundu on eta ideal bat? Hortaz, erlijioak, atea adina maratila dituenez, auzi hori nolabait konpondu ahal izateko Sokrateren garaitik datorkigun mundu inmaterial eta suprasensibleaz baliatzen da.

Jainkoak gizona paradisu ideal eta ezin hobe horretatik kanporatu zituen gure arbaso omen ziren Adan eta Eva; Horrela erlijio kristauak  gizona uztarpetu egiten du, mundu honetan bizitzearen zama eta ERRUA egotziz. Modu honetan, salbazio baten beharra sortarazten du gizonarengan, eta kristautasunaren doktrina jarraitzearen truke locus amoenus horretara, paradisura itzultzeko aukera ematen digu, non Jainkoaren aldamenean egongo garen, haraindiko bizitza amaigabeaz gozatzen.

Baina mundu ezmaterial horren gainbeheraren seinaleak nabari ditzkegu iada. Pio Barojak Zientziaren Arbola liburuan, Andrés Hurtado protagonistaren ahotik esaten duen moduan zientzia da giztasuneko eraikin indartsuena (...) eta bloke zientifiko determinista horren kontra, zenbat uhin ez dira lehertu? Erlijioak, moralak, utopiak; (...) zientziak ez ditu bakarrik sakailatzen oztopo horiek, baizik eta bere burua perkekziontzeko darabiltza. Beraz, idazle donostiarrak esan zuen moduan, zientziarekin egin du topo erlijioak, eta behaketa eta esperientziaren bitartez zientzia enpiriko, autonomo eta kritiko baten bitartez, kristautasunak eraikitako mundu idealak behea jotzen du, etxola zaharkitua bailitzan. Zientziaren ibilera garaile hori demostratzen dituzten egoerak baditugu gaur egun, Vatikanok Linboaren ez-existentzia onartzean edo Darwinen eboluzionismoak kreazionismo kristaua irrigarri jartzean adibidez. Zientziak beraz, erlijioaren oinarri enpirikoa deuseztatuz (teoria kreazionistaren porrota esaterako), doktrinaren moralaren erorketa ekarri du.

Hortaz, zientziak Jainkoaren heriotzaren (ez elizaren heriotzarena, erakunde hau bizirik diharduelako)  eragile nagusietakoa da, eta beraz, baita nihilismoaren sortzaile nagusietakoa ere. Zientziak betidanik egon den fede konbentzional, dekadente eta faltsua areagotu du, kontzientzi eta krisi morala areagotuz eta Jainkoak bere heriotzaren ostean utzitako hutsuneak ezer ezak, absurdoak bete du, gizartea noraezean utziz, baloreekiko umezurtz utziz gaur egungo gizona. Beraz, Nietzchek zoro baten ahotik Gaya Zientzia liburuan dioenez, guk, gizakiok hil dugu Jainkoa, bai, baina zientziak azken kolpea eman dio erlijioari.

Hala ere, XIX. mendean sortutako liberalismo politikoa eta ekonomikoa, herriaren bazka berria bilakatu diren balore objektiboak predikatzen dituen sistema boteredunak, beti boteretsua denak finkatzen baitu egia, bere egia, (gizakion arteko berdintasuna, demokrazia eta sufragio unibertsala...), Jainkoak utzitako hutsune hori betetzen hasi da, sinesbide eta moral objektiboa eta aldaezina ezarriz, moral kristaua bezain dekadentea (edo gehiago) dena.

Baina ezer ez da betierekoa, idolo guztien gainbehera etorriko da...

Comments

Lehenik eta behin, kontsumoa eta etikaz hitz egingo dugu. Gure gizartea lagunarteko hizkera batean kontsumoaren gizartea deitzen zaio, baina kontsumo masibo horretan etikak non jartzen du muga? Marcusek, filosofo eta sociologo alemandarra, esaten zuen etikak kontsumitzeko bi ondasun bereizten dituela: egiazkoak (arropa, janaria,….) eta faltsuak, ez beharrezkoak, ekartzen digutenak gurpil- zoro bat non azkenean esklabuak bihurtzen garen ez dugulako gure burua asetzen eta gainera nahita edo nahigabe gure planeta suntzitzen dugu ondasun pilaketaren ondorioz. Horregatik, kontsumo-etikak bertan erronka handia du erantzun behar baitu gizartearen beharrizanei beti ere merkataritza justu batean oinarrituta.

XIX. mendetik hona medikuntzak eta zientziak aurrerapauso handia eman dute eta ondorioz, aldaketak ekarri ditu gure gizartera horregatik azken urteotan bio-etika da nagusi esparru hauetan, hau da, medikuntza, biologia eta genetika bereziki arautzen dituena ikuspuntu etiko batetik begiratuta. Bioetika ez da mugatzen harreman pertsonalen gai etikoetara baizik eta auzi filosofikoak ere edukitzen ditu (biziaren balioa, pertsonaren definizioa…) eta jarduera zientifikoaren kontrola hartzen du beti moral-etika batetik, gizaki guztien bizitza eta duintasuna babesteko eta zientzian aritzen direnak etikaren gainetik ez pasatzeko.

Azaldu dudanez etikak erronka ugari ditu aipatutako arloetan eta baita ere beste hainbat arlo askotan gaur egun daudenak edo historiak aurrera egin ahala sortuko direnak, beti helburu berdinarekin, gizakia eta bere duintasuna ziurtatzea eta bizitza justuagoa izatea.

Comments

Horrelako musika talderik ezagutzen al duzu? Bi musika talde gogoan hartu, zuri gustatzen zaizkizunak eta haiek egindako bi kanta aurkeztuko dizkiguzu. Bi kanta horiek lehen aipatutako errebelamendua adierazi behar dute.  

Zein dira kanta horiek kritikatzen dituzten baloreak edo jokaerak?Kritikatzen dutenaren lekuan ordezko balore edo jarrerarik defendatzen dute?Musikarien bizitzan aztertu dezakezu abesten dutenarekin koherenteak izan diren ala ez.

Nik kanta bat erakutsi nahi dizuet. Bruce Sprintingek abesten du, baina abestia oso ezaguna da.

Comments

Comments

Comments

Comments

    Hasteko, aipatzekoa da gaur egun gure gizartean, lehenengo munduan, kontsumismo indizeak etengabe gora doazela. Begi bistan dago jendea uneoro dendetan dagoela eta ez dakiela bere astialdia beste zertan betetzen. Denek dirua lortzeko lan egiten dute eta gehiengoak diru hori xahutzen du. Beti erosten, beti dirua eskuartean. Hau izango ote da bizitzaz gozatzea? Argi dago bizitzeko dirua beharrezkoa dela, baina ez da balio bakarra. Gainera, hilabetero jasotzen den soldata ez da eskuratzen den bezain laster gastatzeko, baizik eta aurrezten eta gastuak kontrolatzen ikasi behar da. Horrela, austeroak izango gara, eta erosteko gogobizia murriztuko dugu.

   Azkenik, kontsumismoarekiko alternatibak sortzea premiazkoa dela esan daiteke, norberaren zoriontasuna bide egokian jartzeko. Adibidez, lagun eta senideen arteko harremanak zaintzea garrantzitsua litzateke, honela, maitatuak eta afektiboki gustora sentituko ginateke. Honi esker norbera bere bizitzaren zentzua aurkitzen kapaza izango da. Hauek bai direla zoriontsu izateko osagaiak!

                                                                     Ane Lekunberri Soto

Comments

Zentzuna egoera arrunt batean eguneroko bizimoduan dugun jarrera dela diosku Alex Rovira "La buena vida" izeneko liburuan. Zentzuna erakusten dugu, edo zentzugabekeria agian, txikiak diren momentuetan. Ez da goi mailako jakituria kontua, edo gogoeta mamitsua.

Alex Rovirak aipatu digu duela gutxi lagun batek bidali  omen dion mail bat, honako testuarekin. Hauek ei dira zentzunaren adierazleak.

si abrió, cierre

si encendió, apague

si ensució, limpie

si desordenó, ordene

si le prestaron, devuelva

si prometió, cumpla

si no sabe, no opine

si opinó, hágase cargo

Si debe usar algo que no es suyo, pídalo

si desconoce cómo funciona, no lo toque

sin rompió, repare

si no sabe arreglar, busque a quien sepa

si no sabe hacerlo mejor, no critique

si ofendió, discúlpese

si ignora qué decir, cállese

Zer gehiago al da zentzunekoa...... ?

Comments

Daniel Innerarity bilbotarra da (1959) eta Zaragozako Unibertsitatean filosofiaren historiari buruzko eskolak ematen ditu, bai eta Sorbonan ere. Filosofo hau ez da "zorionekoen irla" batean isolatuta bizi den horietakoa. Bere lana egungo gizarte egoera orokorrari oso lotuta dago. Beraz, Platonek esango lukeen moduan, haitzulora jeitsi eta jendearekin hizketan jartzen den horietakoa da.

Bere hitzak ez dira barre egitekoak, oso interesgarriak eta serioak dira. Askotan hitz egiten du filosofiaren beraren egitekoaz eta, noski, filosofiaren beharra ikusita, horren aldarrikapena egiten du.

Egun hauetan Deia Egunkarian egin dioten elkarrizketa aipatu nahi dizuet.

Artikulu horretan esaten digu oso lanpetuta egoten garela berehalako kontuekin, instant batean nahi ditugu erantzunak, konponbideak asmatu, bestelako jarrera behar genuenean.

Horregatik da hain beharrezkoa filosofia, arazoak eta galdera ikurrak non jarri behar ditugun gogoeta egiten duelako, erantzunak aurkitzerik izan ez arren. Berak dionez: " en la sociedad actual sería mas interesante identificar, formular o replantear los problemas que existen antes que dar una solución rápida a los mismos".

Beste artikulu batean esan zuen:

"la filosofía exige esfuerzo pero paga muy bien"

zer ote?

Comments

Pentsamenduari eragiteko moduak askotarikoak dira. Guk sarri esaten dugu jarrera irekia duenarentzat edozer izan daiteke zirraragarri zertxobait pentsatzeko. Pizgarri horietako bat artearen mundua da. Arte-lana gizarteari zuzentzen dugun begirada kritikoa da askotan.

 Hala gertatzen da Leioako kultur aretoan (Kultur Leioa) zabaldu berri duten erakusketarekin. "El libro de las cosas extrañas" izena daraman erakusketa ekarri du Alberto Palomerak.

"un lugar donde instalarse"

Antzineko naturalisten jakinmina berreskuratuz, kutxa miresgarri batean sartuko gara, makina harrigarriak topatuko ditugu eta giro ludiko batean murgilduko.

Erakusketa honetara sartu orduko, oro har gauzengatik harritzeko dugun gaitsasuna piztu behar dugu, hortik aurrera atzematen ditugun intuizioak, edo hausnarketak jaso ahal izateko.

Gu, hara joango gara, eta untziko liburua balitz bezala, gure koadernoan idatziko dugu ikusitakoa.

Zorro betearekin itzultzen garen ala ez, bueltan kontatuko dizuegu.

Comments

Inoiz burutik pasatu zaizu Matrix pelikula ikustea Platonek irudikatzen duen  haitzuloarekin analogia eginez?

Mundua bada dirudiena?

Askotan esaten dugu txotxolotuta gaudela makina eta makinatxo mota derberdinekin, makineei lotuta. Pelikula honek aukera ona eskeintzen du pentsatzeko zein pantaila eta begiradaren bidez ikusten dugun mundua.

Akaso, horman islatuta ikusten dugun itzala benetakotzat hartzera hel gaitezke, haitzuloko atxilotuei gertatzen zaien bezala.

Comments

Platonek bere testuetan erakutsi digunaren arabera, Sokratesek izaera aparta izan zuen,  ikuspegi jakin batetik begiratuta, akaso eredugarri. Denboraren poderioz antzineko pertsonaia batzuk mitifikatzeko joera izaten dugu. Sokraterekin horrelako zerbait gertatu da. Baina dudarik ez da, filosofo eta hiritar gisa bere jarrerak aho bete hortz uzten gaitu, batez ere bere heriotz zigorra jasotakoan kartzelaldian izan zuen lasaitasuna kontuan hartuta.

Ondoko testua "Fedon" izeneko testutik hartutako bilduma txikia da. Aurrean esandakoaren adierazgarria da. Goian duzun bideoa eta alboko testuarekin baliatuta, ondoko galderak erantzun itzazu:

1. Nolako izaera izan zuen Sokratesek?
2. Zeri buruzko hizketalditan murgiltzen da Sokrates?

E ke k r a t e s: Zu zeu, Fedon, egon al zinen Sokratesen ondoan, kartzelan pozoina edan zuen egun hartan, edo beste norbaitengandik entzun d u z u ?

Fe d o n: Ni neu egon nintzen, Eke k r a t e s .

– Zer esan zuen, bada, gizonak hil baino lehen? Eta nola hil zen?

 – Saia zaitez, bada, gauza horien guztien ahalik eta berri zehatzena guri ematen, ausaz zereginen bat ez badaukazu behintzat.

 – Ongi, bada. Benetan gauza harr i ga rriak jasan nituen bere ondoan nengoela; izan ere, ez nuen errukirik sentitu, lagun baten heriotzaren aurrean nengoen arren; gizon zoriontsu agertzen baitzitzaidan, Eke k r a t es , bai jokaeran eta baita hitzetan ere. Zein lasai eta noble hil zen... Horr e l a bu ruratu zitzaidan Hadesenera bazihoan ere, ez zihoala patu jainko t i a rr i k gabe, baizik eta hara heldutakoan ere, ongi egongo zela, beste inor inoiz egon ez den bezala. Horregatik ez nuen errukizko ezer ere sentitu, dolu baten aurrean dagoenarentzat normala emango lukeen bezala; baina ezta atseginik ere, fi l o s o fian aritzen ginenetan ohi genuen bezala –hitzaldiak

filosofiazko batzuk izan ziren eta–, baizik eta sentimendu arraro bat neukan, besterik gabe, atsegin eta atsekabearen nahasketa ezohiko bat, hark segituan hil behar zuela pentsatzean. Eta bertan geunden guztiok eg o e r a berdintsuan geunden, gutxi gorabehera, batzuetan barre eginez, besteetan, berriz, negarrez, guretako bat alde handiarekin gainera, Apolodoro

–gizona ezagutzen duzu jada, ziur aski, eta bere izaera ere bai.

– Nola ez, bada?

– Hura benetan horrela zegoen erabat, eta ni neu ere aztoratuta nengoen, eta gainerakoak ere bai.

...Izan ere –esan zuen– Hamaikak Sokrates askatzen ari dira eta ga u r ko egunean hilko delako berri ematen». Eta luze jo gabe, etorri eta s a rt z e ko agindu zigun. Sartzean, bada, Sokrates askatu berria topatu genuen, eta Xantipa7 –ezagutzen duzu jada– bere umea besoetan eta alboan eserita. Bada Xantipak ikusi gintuen orduko, oihu egin zuen, eta emakumeek esan ohi dituztenak bezalakoxeak esan zituen: «Oi Sokrates, a z ken aldiz hitz egingo dizute orain lagunek zuri, eta zuk beraiei!». Eta Sokratesek Kritoni begiratu eta esan zion: «Kriton, eraman dezala norbaitek etxe r a . »

Eta Kritonen zerbitzari batzuek eraman egin zuten hura, oihuka eta bu l a rrari kolpeka. Sokratesek, aldiz, ohean eserita, hanka tolestu eta eskuarekin igurzten zuen, eta igurtzi bitartean, esan zuen: «Zein ga u z a a rraroa dirudien, gizonak, gizakiek «atsegina» deitzen dioten hori! Zein h a rreman harr i ga rria daukan bere kontrakoa dela dirudien horr e k i ko ,  a t s e k a b e a r e k i ko! Ez dute bi hauek batera gertatu nahi gizakiarenga n ; baina norbaitek biotako baten atzetik ibili eta harrapatzen badu, ia b e h a rtuta dago beti bestea ere harrapatzera, bu ru bakar bati lotutako bi izango balira bezala. Eta nire ustez –esan zuen– Esopok horietan pentsatu balu, mito bat idatziko zukeen, nola jainkoak, borrokan zebiltzan bi hauek adiskidetu nahian, eta ezin izan zuenean, haien bu ruak batera lotu zituen, eta horr egatik bata gertatzen zaion pertsonari, besteak ere j a rraitzen dion gero kontatuz. Neuri ere gertatzen zaidan bezala. Katearen eraginez hankan mina eduki ondoren, badirudi atsegina etorri dela atzetik »

Comments

Oraingoan proposatzen dizuedan jarduera altxor bat bilatzea da. Aurkitu bitartean entretenituta egongo zarete, ziur.

Altxorra hemen klikatuz aurkituko duzue.

Informazioa aurkitu ostean, arloko koadernoan idaz itzazue erantzunak.

Comments

Aurreko entzunaldia onuragarri aurkituko duzu larritasuna nabaritzen duzun uneetan entzuten baduzu.

Comments

Horrelako burutapen datozkit bideo hau ikusterakoan. Inoiz bizitza forma edozeinarekin maitasun gisako zirrara sentitu baduzu, hunkitu egingo zara bideoa ikusterakoan.

Mutil paraplejiko baten aitak desiragarri  ikusi zuen berak eta semeak triathloia osatzea, noiz igerian, bizikletan, noiz korrika. Desiragarri eta egingarri. Hor dago koska.

Oso bideo polita da.

Comments

1. Espiritu erromantikoaren ezkortasunaz kutsaturik, sentimenduaren alderdi irrazionala, inkontzientea aldarrikatu zuen.

2. Naturaren ikuspegi dinamikoa defendatu zuen, Schopenhauer eta gainerako filosofo bitalistek bezala.

3. Intelektualismoari eta razionalismoari kritika egin zion, esentzia finkoen mundua espejismoa baita.

4. Intelektualismoak bizitzaren sen dionisiakoa ukatu egiten du.

5. Bizitzaren arketipo garrantsizkoenak Apolo eta Dionisos dira, zeinek bere balore multzoa adierazten du.

6. Kristautasunak kontzientzia moralaren bidez lege moral objetiboa sortu du.

7. Jainkoa gizakiaren asmazioa da, beraz, hil egin da.

8. Jainkoaren heriotzaren ondorioetako bat nihilismoa da, balore objetiborik eza. Jainkoa hil bada, dena da zilegi?

9. Balio moralen sorrera psikologikoari erreparatuz, bi jarrera mota bereizten ditu; morroiaren morala eta jaunaren morala.

10. Jainkoaren heriotzak askatzen du eraldaketa prozesu bat, gaingizakia sortu arte.

11. Botere nahiak ekarriko du aro berria, gizabanako kementsuak errealitatea mendean hartzeko aroa.

Comments

Comments

Antzeko zerbait gertatzen da Ortegaren harira egindako bideo montaia honekin.

Comments

 Guztiok, nor bere erara, zirkunstantzia batzuetan bizi  gara. Berak erakusten digu zer egin behar den. Intelektuala bereziki eta biziki, oharturik dago inguruan dituen zirkunstantiez. Intelektualak historiatik pasatzen lagunduko digu, berriro pasatu ez dadin berriro gertatzea nahi ez duguna.

Comments

1. Ortega XX. mendeko intelektuala izan zen Espainiako historia une gatazkatsu batean.
2. Atzerapen kulturala eta politikotik atera nahi zuen gizartea, horretarako Europa Espainara ekartzea bultzatu zuen.
3. Gizartearen modernizazioa lortzeko asmoz, pedagogia politikoa baliatu zuen, eman zituen hitzaldi eta idatzitako prentsa artikulu ugarietan.
4. Intelektualak pentsamendu kritikoa eskeini behar dio gizarteari, ideiak, alegia.
5. Baina zein dira ideiek betetzen duten funtzioa?. Galdera horren erantzuna ematerako orduan, neokantiarren dogmatismoari alde egin nahi izan zion.
6. Idealismo-realismoaren aurkakotasuna gainditzeko asmoz, perspektibismoa (1914-16) eta raziobitalismoa (1923-55) garatu zituen.
7. Lehen aro horretan "Begiralea" izeneko idazlan batean adierazi zuen ez dagoela ikuspuntu absolutua.
8. Gizabanakoa, dagokion errealitate puska ikusi ahal izateko organoa da.
9. Perspektiba, beraz, ez da oztopoa egia atzemateko.
10. Egia atzematen duen arrazoia bizi-arrazoia da, ez da aldaezineko nia, ez arrazoi hutsa. Honela, intelektualismoari kritika egin zion.
11. Raziobitalismoaren baitan garatu zituen ideia hauek 1923-55 urte bitartean.
12. Bizitza da errotiko errealitatea, norberaren bizitza, ez bizitza kontzeptu unibertsala ez bizitza kontenplatiboa.
13. Aurrekoa kontuan hartuta, bizitza hori ezagutu nahi badugu, sinesteak ikertu behar ditugu, ideiek ez baitigute argitasunik ematen bizitzari buruz.

Comments